Në fund, ata mbetën jashtë avionit, të paktën nga ai zyrtar. Një situatë që ngjan me një mister diplomatik dhe që nuk është aspak një shenjë e mirë në prag të takimit të dytë mes Kinës dhe Shteteve të Bashkuara në vitin 2026.
Bëhet fjalë për drejtuesit më të mëdhenj të kompanive kineze, të cilët ishin paralajmëruar të ishin gati për të udhëtuar me presidentin kinez Xi Jinping dhe delegacionin qeveritar drejt Uashingtonit, për tre ditë takimesh që priten të zgjasin deri të premten.
Udhëtimi i tyre duhej të ishte një sinjal i qartë se mes Kinës dhe SHBA-ve ekziston “reciprocitet”, pra, në mënyrë të tërthortë, njohje e dinjitetit dhe statusit të barabartë mes dy superfuqive.
“Reciprociteti” me SHBA-të
Ideja ishte që Xi Jinping të bënte në Uashington atë që Donald Trump kishte bërë gjatë vizitës së tij në Kinë në maj. Në atë rast, presidenti amerikan udhëtoi së bashku me 17 drejtues të kompanive amerikane, mes tyre Elon Musk, themeluesin e Nvidia, Jensen Huang, dhe drejtuesin e gjigantit financiar BlackRock, Larry Fink.
Xi donte të përsëriste të njëjtin skenar në SHBA, edhe pse për një sekretar të përgjithshëm të Partisë Komuniste Kineze, udhëtimi me një delegacion të madh biznesmenësh është ende diçka relativisht e pazakontë.
Sipas informacioneve të publikuara nga Reuters të premten e kaluar, lista e drejtuesve kinezë që pritej të shoqëronin Xi-n ishte pothuajse gati.
Mes tyre duhej të ishin përfaqësues të BYD, prodhuesit kinez të makinave elektrike; CATL, e cila kontrollon rreth 30% të tregut global të baterive; Bank of China dhe prodhuesi i telefonave Xiaomi. Kjo e fundit ishte veçanërisht domethënëse, pasi gjatë vizitës së Xi-t në Kinë, Trump ishte shoqëruar nga Tim Cook, në atë kohë drejtuesi i Apple.
Po darka në Shtëpinë e Bardhë?
Kinezët duket se ishin aq të vendosur për të marrë pjesë si grup biznesmenësh sa kishin kërkuar edhe shumicën e vendeve në darkën shtetërore të parashikuar në Shtëpinë e Bardhë.
Edhe kjo kishte një rëndësi simbolike për Pekinin: çështja e “dinjitetit të barabartë”.
Në maj, Xi kishte organizuar për nder të Trump një darkë në Sallën e Madhe të Popullit, në sheshin Tiananmen, ku morën pjesë rreth 200 persona, mes tyre shumë amerikanë.
Ndërsa darka shtetërore në Shtëpinë e Bardhë pritet të ketë jo më shumë se 100 të ftuar. Sipas Trump, arsyeja është hapësira e kufizuar e sallës aktuale, ndërsa në të ardhmen pritet të ndërtohet një sallë e re e madhe.
Pekini kishte kërkuar një pjesë të konsiderueshme të këtyre vendeve për drejtuesit e kompanive kineze. Por tani ekziston një problem i papritur: mund të mos ketë mjaftueshëm prej tyre për t’i zënë ato vende.
Çfarë ndodhi me delegacionin?
Sipas Reuters dhe Wall Street Journal, qeveria kineze në momentin e fundit mund të ketë hequr dorë nga ideja që drejtuesit e kompanive të udhëtonin me Xi-n si pjesë e delegacionit zyrtar.
Por një version tjetër i ngjarjeve qarkullon në Uashington: biznesmenët kinezë mund të udhëtojnë drejt SHBA-ve, por me një avion tjetër nga ai i Xi Jinping. Në këtë rast, ata do të jenë të pranishëm në Washington, por nuk do të konsiderohen pjesë e delegacionit zyrtar, ndryshe nga Elon Musk apo Larry Fink gjatë vizitës së Trump në Kinë.
Deri në mbrëmjen e djeshme, ndërsa Xi Jinping ishte në fluturim drejt bazës ajrore Andrews në Maryland, ende nuk ishte e qartë nëse drejtuesit e kompanive kineze do të mbërrinin apo jo.
Kjo pasiguri është e pazakontë për një vizitë të këtij niveli diplomatik, aq më tepër që nuk është dhënë asnjë shpjegim zyrtar.
Kompanitë në “listën e zezë” amerikane
Një arsye e mundshme për gjithë këtë situatë lidhet me statusin e disa prej kompanive kineze në Shtetet e Bashkuara.
BYD, CATL dhe Xiaomi operojnë në sektorin civil, por në Washington janë përfshirë në të ashtuquajturën “Section H1260 List”, një prej listave amerikane më të ndjeshme që lidhet me sigurinë kombëtare.
Kjo listë bazohet në National Defense Authorization Act të vitit 2021 dhe përfshin kompani të huaja civile të cilat autoritetet amerikane i akuzojnë se kanë lidhje ose funksione ushtarake të padeklaruara në mbështetje të Ushtrisë Çlirimtare Popullore të Kinës.
BYD u përfshi në këtë listë në qershor, ndërsa CATL rreth 9 muaj më parë.
Për një kompani të përfshirë në listën H1260, pasojat mund të jenë të rënda, deri te kufizimi ose ndalimi i marrëdhënieve tregtare me kompani dhe institucione amerikane.
Pikërisht këtu mund të qëndrojë edhe arsyeja politike e insistimit të Xi Jinping për t’i pasur këta drejtues pranë vetes.
Duke i sjellë drejtuesit e kompanive të listuara nga SHBA-të si pjesë të një vizite zyrtare dhe duke i ulur në një darkë në Shtëpinë e Bardhë me Donald Trump, Pekini do t’i vendoste homologët amerikanë përballë një kontradikte të dukshme: nga njëra anë, këto kompani janë në listën e zezë; nga ana tjetër, drejtuesit e tyre do të ishin të ftuar zyrtarisht në Shtëpinë e Bardhë.
Në këtë mënyrë, prania e tyre mund ta bënte politikisht më të ndërlikuar çdo përpjekje për t’i përjashtuar nga tregu amerikan apo për të kufizuar më tej aktivitetin e tyre në SHBA. Por, pavarësisht simbolikës së këtij gjesti, çështjet që ndajnë Pekinin dhe Uashingtonin mbeten ende të pazgjidhura.
