Një dekadë më parë, Xi Jinping ngriti një pyetje që do të përcaktonte një pjesë të strategjisë ekonomike të Kinës: a mundet vendi të zotërojë teknologjinë e inteligjencës artificiale dhe të konkurrojë me fuqitë kryesore botërore?
Sot, Pekini po përpiqet t’i japë përgjigje duke mobilizuar fuqinë financiare dhe industriale të shtetit.
Vizioni i Xi është që inteligjenca artificiale të shtrihet nga fabrikat dhe spitalet te shkollat, robotika dhe prodhimi i avancuar, duke u kthyer në një motor të ri të ekonomisë kineze dhe në një instrument të konkurrencës me Shtetet e Bashkuara.
Shkalla e investimit është e madhe. Fondet e drejtuara nga shteti kanë investuar, sipas vlerësimeve të ekonomistëve, më shumë se 184 miliardë dollarë në kompanitë e AI-së nga viti 2000 deri në 2023, ndërsa qeveria dhe bankat shtetërore kanë premtuar qindra miliarda të tjera.
Megjithatë, modeli kinez ndryshon nga ai amerikan.
Ndërsa një pjesë e Silicon Valley-t është përqendruar te gara për inteligjencën artificiale të përgjithshme, Pekini po i jep përparësi përdorimeve praktike: robotëve që mund të kompensojnë tkurrjen e fuqisë punëtore, AI-së në shëndetësi dhe arsim, prodhimit të avancuar dhe automatizimit industrial.
Objektivi është ambicioz: qeveria kineze thotë se mjetet dhe agjentët e fuqizuar nga AI duhet të depërtojnë në 90% të shoqërisë kineze deri në vitin 2030, megjithëse nuk ka shpjeguar se si do të matet ky objektiv.
Nga DeepSeek te 2 milionë robotë
Rezultatet po bëhen të dukshme. Në fund të vitit 2025, Kina kishte më shumë se 6,000 kompani të inteligjencës artificiale, ndërsa industria bazë e sektorit vlerësohej në 171 miliardë dollarë.
Modelet kineze po fitojnë gjithashtu terren ndërkombëtarisht, ndërsa disa prej tyre po afrohen me performancën e modeleve kryesore amerikane me kosto më të ulët përdorimi.
Robotika është ndoshta shembulli më i dukshëm i strategjisë së Pekinit. Fabrikat kineze kanë tashmë më shumë se 2 milionë robotë – më shumë se pjesa tjetër e botës së bashku.
DeepSeek shënoi një tjetër kthesë. Dalja e kompanisë tregoi se firmat kineze mund të konkurrojnë me Silicon Valley edhe në modelet e mëdha gjuhësore.
Pas suksesit të saj, Xi mblodhi drejtues të teknologjisë kineze dhe u kërkoi sipërmarrësve të “shërbejnë vendin”.
Por paratë nuk zgjidhin gjithçka
Strategjia ka edhe dobësi. Kina vazhdon të ketë mungesë të talenteve të specializuara dhe akses të kufizuar te çipat më të avancuar.
Pekini ka investuar më shumë se 150 miliardë dollarë gjatë një dekade në përpjekjen për të zhvilluar çipa të avancuar vendas, por materiali evidenton se kjo ende nuk ka prodhuar sukseset e mëdha të synuara.
AI sjell gjithashtu një dilemë të brendshme. Teknologjia mund të rrisë produktivitetin, por po zëvendëson tashmë disa punonjës dhe njëkohësisht mund të sfidojë kontrollin e informacionit. Pekini është përgjigjur me rregulla të forta për chatbot-et dhe kufizime të tjera, duke u përpjekur të nxisë inovacionin pa humbur kontrollin.
Strategjia e Xi është, në thelb, një bast: se modeli që e ndihmoi Kinën të ndërtonte industri të fuqishme në automjetet elektrike dhe panelet diellore mund të funksionojë edhe për inteligjencën artificiale.
Por këtë herë gara nuk varet vetëm nga fabrikat dhe subvencionet – varet edhe nga kush arrin i pari përparimet e ardhshme teknologjike
