Një shpërthim i hantavirusit në një anije turistike në Oqeanin Atlantik ka tërhequr vëmendjen e mediave në të gjithë botën dhe ka rikthyer shumë trauma të lidhura me COVID-in. Anija e pasagjerëve me flamur holandez, MV Hondius, u lejua të mërkurën të ankorohej në Ishujt Kanarie, pasi tre pasagjerë u evakuuan në Kepin e Gjelbër.
Shtatë persona në bord të MV Hondius janë sëmurë me hantavirus që kur anija u nis nga Ushuaia, Argjentinë, më 1 prill: tre persona kanë vdekur, një është në gjendje kritike dhe të paktën tre të tjerë kanë simptoma, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH).
Ata që u evakuuan në Kepin e Gjelbër do të dërgohen në Holandë për trajtim. Dy prej tyre po vuajnë nga simptoma akute, ndërsa i treti ka qenë në kontakt të ngushtë me një pasagjer që vdiq javën e kaluar. Raste të dyshuara të hantavirusit janë shfaqur në Francë, Gjermani dhe Zvicër, të gjitha tek pacientë që kishin zbritur nga anija në porte të mëparshme ose kishin pasur kontakt me pasagjerë.
Çfarë është hantavirusi?
Hantaviruset janë një familje virusesh që shkaktojnë sëmundje tek njerëzit, zakonisht ethe hemorragjike me sindromë renale (HFRS) dhe sindromë kardiopulmonare nga hantavirusi (HPS). Ato janë emërtuar sipas lumit Hantan në Kore, ku shkencëtarët identifikuan për herë të parë patogjenin kur trupat e OKB-së të vendosura përgjatë brigjeve të tij u sëmurën me HFRS.
“Varianti Andes” që po qarkullon në bordin e MV Hondius gjendet zakonisht në Argjentinë dhe Kili dhe shkakton HPS, jo formën më pak vdekjeprurëse HFRS.
Cilat janë simptomat e hantavirusit?
Pacientët që vuajnë nga HPS mund të shfaqin simptoma të ngjashme me gripin, përfshirë ethe, lodhje ekstreme, dhimbje muskujsh, dhimbje stomaku, të përziera, të vjella, diarre ose vështirësi në frymëmarrje. Me përparimin e sëmundjes, pacientët mund të zhvillojnë rrahje të shpejta të zemrës, ritëm të parregullt, hipertension dhe grumbullim të lëngjeve në mushkëri dhe në zgavrën e kraharorit.
Si përhapet hantavirusi?
Hantaviruset merren nga brejtësit dhe përhapen tek njerëzit përmes kontaktit me jashtëqitjet, urinën ose pështymën e tyre. Lloje të ndryshme brejtësish bartin hantaviruse të ndryshme: në rastin e variantit Andes, ai bartet nga një lloj miu i vogël me bisht të gjatë.
Sipas OBSH-së, varianti Andes është i vetmi hantavirus që mund të transmetohet nga njeriu tek njeriu. “Kur ndodh, transmetimi midis njerëzve është lidhur me kontakt të afërt dhe të zgjatur, veçanërisht midis anëtarëve të familjes ose partnerëve intimë,” deklaroi organizata të mërkurën.
Si arriti virusi në anije?
Zyrtarë argjentinas i kanë thënë Associated Press se besojnë që një çift holandez e ka marrë virusin gjatë vëzhgimit të zogjve në një vend grumbullimi mbetjesh në Ushuaia, para se të hipnin në anije. Meqenëse hetimi vazhdon, zyrtarët kanë kërkuar të mbeten anonimë.
Sipas operatorit të anijes, Oceanëide Expeditions, në bord ndodhen gjithsej 149 pasagjerë dhe anëtarë ekuipazhi. Në këtë numër përfshihen 23 shtetas britanikë, 17 amerikanë dhe 13 spanjollë. Gjithashtu në bord janë një rus dhe pesë ukrainas, të gjithë pjesë e ekuipazhit.
Sa vdekjeprurës është hantavirusi?
Hantaviruset infektojnë midis 10 000 dhe 100 000 njerëz në vit në të gjithë botën, sipas OBSH-së. Shkalla e vdekshmërisë ndryshon sipas variantit: variante “e botës së vjetër” në Evropë dhe Azi vrasin më pak se 1% të të infektuarve. Variantet “e botës së re” në Amerikën e Veriut dhe Jugut mund të vrasin deri në 50%. Varianti i Andeve ka një shkallë vdekshmërie prej rreth 40%.
A kanë ndodhur më parë shpërthime të hantavirusit?
Shpërthimet e hantavirusit rrallë bëhen lajm në Azi dhe Evropë, ku vdekjet janë relativisht të rralla. Megjithatë, variantet e “botës së re” kanë shkaktuar panik që nga identifikimi i tyre në vitin 1993. Pas një “gripi misterioz” që shkaktoi 33 raste – 17 fatale – të HPS në rajonin Four Corners (Arizona, Kolorado, Nju Meksiko dhe Utah), shkencëtarët konstatuan se hantaviruset në hemisferën perëndimore janë shumë më vdekjeprurëse.
Një shpërthim në vitin 2012 në Parkun Kombëtar Yosemite në Kaliforni infektoi 10 persona dhe vrau 3; një grup rastesh në Kaliforni dhe Nju Meksiko vitin e kaluar vrau katër persona, përfshirë Betsy Arakaëa, bashkëshorten e aktorit Gene Hackman. Shpërthime lokale janë të zakonshme në Argjentinë. Vitin e kaluar u konfirmuan 86 raste në Argjentinë, duke çuar në 28 vdekje.
A mund të ketë dalë hantavirusi nga një laborator?
Ndryshe nga pandemia e COVID-19, nuk ka prova që sugjerojnë se shpërthimi i hantavirusit në MV Hondius ka origjinë nga një laborator kërkimor. Megjithatë, mostra të hantavirusit kanë dalë nga laboratorë edhe më parë. Në vitin 2011, më shumë se 300 epruveta me hantavirus, virusin Hendra dhe Lyssavirus u zhdukën nga Laboratori i Virologjisë së Shëndetit Publik në Queensland, Australi.
Kjo “shkelje e madhe e biosigurisë” nuk u pranua nga laboratori deri në vitin 2023 dhe një hetim nisi vitin pasues. Ministri australian i Shëndetësisë, Tim Nicholls, deklaroi se në atë kohë nuk ishte e qartë nëse mostrat ishin “humbur apo nuk ishin llogaritur ndryshe”, dhe hetimi vazhdon.
