The Insider raportoi se “satelitët rusë të serisë Tundra, që i përkasin sistemit EKS, po shkaktojnë ndërprerje të shkurtra të sinjalit GPS në të gjithë Evropën, sipas rezultateve të një studimi të fundit të shkencëtarëve të Universitetit të Teksasit dhe kompanisë spanjolle të teknologjisë GMV, siç raportohet nga The New York Times. Sipas gazetës, oficerë të lartë të Forcave Ajrore të SHBA-së u njoftuan gjithashtu për ndërhyrjet. Studiuesit kanë regjistruar të paktën 75 incidente që nga viti 2019 në një territor që shtrihet nga Islanda deri në Itali.
Në tre raste, shkencëtarët identifikuan me besueshmëri satelitë ushtarakë rusë të projektuar për të dhënë paralajmërim të hershëm të lansimeve të raketave si burim i ndërhyrjeve. Në rastet e mbetura, të dhënat e mbledhura ishin të pamjaftueshme për një atribuim definitiv, por lloji i sinjalit ishte identik në të gjitha incidentet. Çdo ndërprerje zgjati më pak se dhjetë sekonda dhe nuk çoi në pasoja të rënda, pasi shumica e pajisjeve kalojnë normalisht në një sinjal rezervë ose në vendndodhjen e fundit të njohur. Megjithatë, ndërhyrjet kanë prekur sistemet GPS të Shteteve të Bashkuara, Kinës dhe Bashkimit Evropian, ndërsa GLONASS-i i Rusisë mbetet i paprekur. Tre satelitët që studiuesit identifikuan si burime ndërhyrjeje i përkasin konstelacionit EKS — sistemi i paralajmërimit të hershëm të Rusisë për lansimet e raketave dhe shpërthimet bërthamore. Incidenti i parë u regjistrua në tetor 2019, saktësisht një muaj pas lansimit të satelitit të parë aktiv të kësaj serie. Studiuesit dhe zyrtarët ushtarakë të pensionuar paralajmërojnë se vetë ekzistenca e një kërcënimi të tillë duhet të ndryshojë në mënyrë thelbësore vlerësimin e cenueshmërisë së infrastrukturës kritike.
Dana Goward, kreu i Fondacionit për Navigim të Qëndrueshëm, vuri në dukje se GPS-i është një mjet kritik që përdoret për sinkronizimin e rrjeteve elektrike dhe antenave celulare, përveç përdorimit të tij në aplikacionet e konsumatorëve. Bllokimi i satelitëve nuk është vektori i vetëm i kërcënimit. Siç i tha The Insider bashkëautorit të studimit Todd Humphreys, drejtor i Laboratorit të Radionavigimit në Universitetin e Teksasit, shkalla e ndërhyrjeve GPS varet ndjeshëm nga bartësi i tij. Për një burim të instaluar në një avion, rrezja efektive mund të arrijë 450 kilometra, ndërsa burimet tokësore mund të prekin një rreze jo më shumë se 50 kilometra. Sipas Humphreys, Rusia mund të ndryshojë strategjinë e saj nga muaji në muaj, duke shënjestruar me saktësi avionë individualë para se të kalojë në bllokimin e sektorëve të tëra të hapësirës ajrore ose krijimin e ndërhyrjeve me brez të gjerë. Atribuimi i burimit është teknikisht i mundshëm deri në rreth 100 metra dhe kryhet përgjithësisht nga hapësira.”
