Një nga kompanitë më të fuqishme në fushën e teknologjisë së mbikëqyrjes, Palantir Technologies, ka publikuar një manifest prej 22 pikash ku kërkon një “epokë të re” të dominimit ushtarak amerikan të mbështetur nga inteligjenca artificiale. Dokumenti, i shpërndarë në platformën X gjatë fundjavës, ka shkaktuar reagime të forta në internet, ku është cilësuar nga kritikët si një plan për “teknofashizëm”.
Një vizion për fuqi ushtarake të bazuar në teknologji
Në tekst, kompania argumenton se industria teknologjike amerikane ka “detyrim të qartë” për të kontribuar në mbrojtjen kombëtare dhe se fuqia ushtarake e shekullit XXI do të ndërtohet mbi softuerin. Manifesti përfshin thirrje për shërbim kombëtar universal dhe sugjeron rishikimin e politikave historike ndaj vendeve si Gjermania dhe Japonia pas Luftës së Dytë Botërore.
Lidhjet me strukturat e sigurisë
E themeluar në vitin 2003 nga sipërmarrësi Peter Thiel dhe drejtori aktual Alex Karp, Palantir ka lidhje të hershme me komunitetin amerikan të inteligjencës. Kompania mori financim fillestar nga CIA përmes fondit të saj investues In-Q-Tel.
Sot, vlera e saj arrin rreth 352 miliardë dollarë, e nxitur kryesisht nga kontratat me institucione si Department of Defense, CIA dhe NSA.
Teknologjia dhe përdorimi i saj
Produkti kryesor i kompanisë, sistemi “Gotham”, përpunon dhe analizon të dhëna nga burime të ndryshme për të identifikuar objektiva të mundshëm ushtarakë. Së bashku me programe të tjera si MOSAIC, ai përdor inteligjencën artificiale për të sugjeruar objektiva për sulme, edhe pse vendimi final, sipas autoriteteve amerikane, merret nga njerëzit.
Përtej përdorimit ushtarak, teknologjia është përdorur edhe nga policia, përfshirë Departamentin e Policisë së Los Anxhelosit, për analiza të të dhënave të qytetarëve dhe parashikim të krimit.
Një manifest apo strategji biznesi?
Ekspertët e shohin manifestin si një kombinim mes ideologjisë dhe strategjisë tregtare. Në thelb, ai përforcon narrativën e kompanisë për një botë ku teknologjitë e saj janë thelbësore për sigurinë globale.
Në deklarata publike, Karp ka theksuar se misioni i kompanisë është “të frikësojë armiqtë dhe, ndonjëherë, t’i eliminojë ata”, ndërsa ka mbështetur përdorimin e teknologjisë së saj në konflikte si ai në Gaza dhe ka bërë thirrje për përgatitje ndaj përplasjeve me vende si Kina, Rusia dhe Irani.
Figura kontraverse në krye
Si Karp ashtu edhe Peter Thiel janë figura të diskutueshme në skenën politike dhe teknologjike. Thiel, një konservator i njohur dhe mbështetës i figurave politike si Donald Trump, ka financuar iniciativa politike dhe organizata ndërkombëtare si Alliance of Democracies.
Ndërkohë, Karp ka shfaqur një profil ideologjik më të përzier, duke e përshkruar veten si “progresist, por jo ‘woke’”, ndërsa mbron fuqishëm rolin e Perëndimit dhe përdorimin e forcës për ta mbrojtur atë.
Debat në rritje
Publikimi i manifestit vjen në një moment kur roli i inteligjencës artificiale në luftë dhe siguri është në qendër të debatit global. Kritikat ndaj Palantir fokusohen në rrezikun e militarizimit të teknologjisë dhe ndikimin e kompanive private në politikat shtetërore.
Megjithatë, përkrahësit argumentojnë se zhvillimi i këtyre teknologjive është i pashmangshëm dhe se vendet duhet të sigurojnë avantazh strategjik në një botë gjithnjë e më konkurruese.
Pikat kryesore të manifestit
Industria teknologjike në Silicon Valley ka detyrim aktiv të kontribuojë në mbrojtjen kombëtare.
Fuqia ushtarake në shekullin XXI do të bazohet kryesisht në softuer dhe inteligjencë artificiale.
Shoqëritë demokratike nuk mund të mbështeten vetëm te vlerat morale; ato duhet të kenë edhe “fuqi të fortë” (hard power).
Ndërtimi i armëve me inteligjencë artificiale është i pashmangshëm; çështja është kush do t’i ndërtojë dhe për çfarë qëllimi.
Konkurrentët globalë nuk do të ndalen për debate etike mbi teknologjitë ushtarake, por do të avancojnë pa hezitim.
Epoka e parandalimit bërthamor po përfundon dhe po zëvendësohet nga një epokë e re parandalimi e bazuar në AI.
Shërbimi kombëtar duhet të konsiderohet si një detyrim universal për qytetarët.
Politikat pas Luftës së Dytë Botërore ndaj Gjermanisë dhe Japonisë duhet të rishikohen, pasi konsiderohen si kufizuese për balancën aktuale të fuqisë.
Teknologjia duhet të luajë rol më të madh në luftimin e krimit të dhunshëm brenda vendeve.
Elita inxhinierike duhet të angazhohet drejtpërdrejt në çështjet e sigurisë dhe mbrojtjes.
Dominimi në vendimmarrje ushtarake (“decision dominance”) arrihet përmes integrimit të të dhënave dhe AI në shkallë të gjerë.
Shtetet duhet të investojnë më shumë në teknologji të avancuara për të ruajtur avantazhin strategjik.
Bashkëpunimi midis sektorit privat dhe shtetit në fushën e mbrojtjes duhet të thellohet.
Teknologjitë e mbikëqyrjes dhe analizës së të dhënave janë thelbësore për sigurinë moderne.
Figura vizionare në teknologji, si Elon Musk, duhet të mbështeten për rolin e tyre në ndërtimin e narrativave të mëdha teknologjike.
Duhet të kundërshtohet intoleranca ndaj besimeve fetare në disa qarqe shoqërore.
Disa kultura konsiderohen si më inovative dhe kontribuese, ndërsa të tjera si më pak funksionale – një pikë që ka ngjallur debat të fortë.
Perëndimi shihet si model superior jetese që duhet mbrojtur dhe ruajtur.
Forca e organizuar (përfshirë atë ushtarake) konsiderohet mjet legjitim për mbrojtjen e këtij modeli.
Inteligjenca artificiale duhet të përdoret për të rritur efektivitetin në operacionet ushtarake dhe të sigurisë.
Luftërat e së ardhmes do të përcaktohen nga teknologjia dhe kapaciteti për përpunimin e të dhënave.
Shtetet duhet të jenë të gatshme për konflikte të shumëfishta në një rend global gjithnjë e më të tensionuar.
