Ministri i Mbrojtjes i Venezuelës ka hedhur akuza të forta ndaj Shteteve të Bashkuara, duke thënë se Uashingtoni përdori Venezuelën si një “laborator armësh” gjatë operacionit të 3 janarit për rrëmbimin e presidentit Nicolás Maduro dhe bashkëshortes së tij, Cilia Flores. Sipas tij, SHBA ka testuar “teknologji ushtarake të avancuara”, përfshirë armë të bazuara në inteligjencë artificiale dhe sisteme që nuk janë përdorur kurrë më parë në fushëbetejë.
Këto deklarata u raportuan nga gazeta venezuelase El Universal, e cila citoi ministrin Vladimir Padrino López, që tha se rreth 47 ushtarë venezuelas janë vrarë gjatë sulmit, si dhe 32 ushtarë kubanë, disa prej tyre pjesë e gardës personale të Maduron.
Ndërkohë, presidenti amerikan Donald Trump ka komentuar publikisht pjesë të këtyre pretendimeve duke i cilësuar disa premtime të operacioneve si “armë të veçanta”. Në një intervistë për New York Post, Trump tha se forcat amerikane përdorën një armë që ai e quajti “discombobulator”, duke shtuar se “nuk është e lejuar të flasë shumë” për të. Ai deklaroi se kjo armë bënte që “pajisjet të mos funksiononin” gjatë operacionit, pa dhënë detaje të tjera.
Trump e lidh këtë me një koment të mëparshëm, ku i referohej një “arme sonike” që, sipas tij, u përdor kundër trupave kubanë të gardës së Maduron. “Askush tjetër nuk e ka atë armë. Ne kemi armë që askush nuk i di”, tha Trump, duke e quajtur operacionin “të jashtëzakonshëm”.
Nga ana tjetër, Shtëpia e Bardhë publikoi përshkrime të një nelonësi venezuelas – një roje sigurie – sipas të cilit gjatë sulmit ata ndjenë një valë tingulli shumë intensive që i bëri disa të përjetojnë dhimbje koke, gjakderdhje nazale dhe sikur u shpërthente koka. Ky përshkrim nuk është verifikuar nga mediat ndërkombëtare.
Megjithatë, ekspertët ushtarakë dhe analistët e fushës thonë se nuk ka prova se SHBA ka përdorur realisht armatime të reja “magjike” ose pajisje të panjohura më parë. Analisti i çështjeve ushtarake Elijah Magnier nga Brukseli shpjegon se armët që shpesh quhen “sonike” nga zyrtarë apo media janë në fakt sisteme zëri me fokus të lartë, si LRAD (Long Range Acoustic Device), të përdorura për kontrollin e turmave, shmangien e anijeve apo sigurimin e bazave, por ato nuk janë armë që paralizojnë elektronikë apo makineri.
Magnier thekson se këto pajisje mund të shkaktojnë dhimbje, marramendje apo shqetësime fizike, por nuk mund të ç’aktivizojnë sisteme radarësh apo rrjete komunikimi. Po ashtu, ‘LRAD’ nuk shkatërron pajisje, por përdoret për të detyruar njerëzit të largohen përmes zërit të fuqishëm.
Gjithashtu ekzistojnë pajisje si Active Denial System (ADS) që përdorin energji mikrobølge për të shkaktuar ndjesi djegieje në lëkurë dhe i detyrojnë njerëzit të largohen, por edhe këto nuk ndikojnë në elektronikë apo sisteme teknike.
Sipas ekspertëve, mjetet reale që kanë aftësinë të “venë jashtë funksioni” sisteme teknike përfshijnë:
Lufta elektoronike (Electronic Ëarfare): ndërhyrje që bllokon radarë, komunikime, GPS apo sensorë.
Operacione kibernetike: sulme që sabotojnë rrjete dhe sisteme kontrolli industrial (si aksioni Stuxnet kundër Iranit).
Armë me energji të orientuar të fuqishme mikrobølge (p.sh. projekti CHAMP), që mund të dëmtojnë elektronikë pa përdorur forcë fizike.
Municion karbon/fibër grafiti që mund të shkaktojë shkurtime në rrjetet elektrike dhe ndërprerje të furnizimit me energji.
Magnier saktëson se këto teknologji janë përdorur në konfliktet moderne, por testimet e tyre nuk do të thonë domosdoshmërisht se ka qenë pikërisht në Venezuelë. Ai thekson se përdorimi i sistemesh të tilla zakonisht mbetet i fshehtë dhe i kufizuar, dhe shpesh rezultatet interpretohen gabimisht.
Në përmbledhje, akuzat e Venezuelës për “laborator armësh” të përdorur nga SHBA janë të ekzagjeruara dhe duket se burojnë më shumë nga retorika politike dhe spekulimet rreth teknologjive ushtarake, sesa nga prova të verifikueshme. Sidoqoftë, përdorimi i sistemeve të përparuara ushtarake në konfliktet bashkëkohore është një realitet dhe vendet e mëdha vazhdojnë të zhvillojnë dhe testojnë teknologji të reja në skenën globale të sigurisë. /Përshtatur nga “Al Jazeera”
