Shtetet e Bashkuara po kërkojnë të vlerësojnë se sa përputhen aleatët e NATO-s me politikat e administratës së presidentit Donald Trump, përpara se të vendosin se cilat trupa dhe asete ushtarake amerikane të angazhuara për mbrojtjen e Aleancës mund të shkurtohen.
Sipas një dokumenti të dërguar së fundmi vendeve anëtare të NATO-s dhe të parë nga Bloomberg, Uashingtoni u ka drejtuar aleatëve një seri pyetjesh për të matur nivelin e mbështetjes së tyre ndaj politikës së jashtme amerikane.
Në dokument pyetet, ndër të tjera, nëse secili vend ka “mbështetur publikisht” politikat e SHBA-së, si dhe nëse ka vendosur kufizime për përdorimin e bazave të tij ushtarake nga forcat amerikane.
Uashingtoni kërkon gjithashtu të dijë nëse aleatët po shpenzojnë para për blerjen e armëve nga kompanitë amerikane të mbrojtjes dhe nëse kanë kundërshtuar publikisht rregulloret që pengojnë lidhjen e kontratave me kompanitë amerikane.
Një tjetër pyetje kërkon të përcaktojë nëse vendet kanë treguar përputhshmëri me qasjen amerikane “të fortë, të qartë dhe të qetë”, një frazë e përdorur nga Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth.
Aleatët evropianë e kanë parë këtë nismë si një përpjekje të Uashingtonit për t’i ushtruar presion vendeve anëtare që të rreshtohen politikisht me administratën Trump në këmbim të mbështetjes ushtarake amerikane.
Sipas personave të njohur me dokumentin, të cilët kanë folur në kushte anonimiteti, disa vende kanë shprehur shqetësimin se lidhja e garancive të sigurisë me nivelin e besnikërisë politike mund të ndryshojë në mënyrë thelbësore marrëdhënien transatlantike të ndërtuar pas Luftës së Dytë Botërore.
Administrata Trump ka ndërmarrë ndërkohë hapa për të forcuar marrëdhëniet me forcat politike të krahut të djathtë në Evropë, ndërsa ka sinjalizuar edhe ndryshime në vendosjen e trupave amerikane në kontinent.
Pyetësori vjen në një kohë kur SHBA-ja po kryen një rishikim gjashtëmujor të pranisë së saj ushtarake në Evropë. Procesi pritet të përfundojë deri në dhjetor dhe ka ngritur shqetësime për shkurtime të mundshme të konsiderueshme.
Ndryshimet mund të prekin jo vetëm trupat amerikane që ndodhen aktualisht në Evropë, por edhe asetet ushtarake që Uashingtoni do të përdorte në rast të një sulmi ndaj një vendi anëtar të NATO-s.
Një zyrtar i NATO-s ka konfirmuar se SHBA-ja po punon me aleatët për këtë rishikim, por nuk ka komentuar përmbajtjen e dokumentit. Edhe Departamenti amerikan i Mbrojtjes nuk ka dhënë koment.
Pyetësori prek në mënyrë indirekte disa prej çështjeve që kanë shkaktuar përplasje mes Uashingtonit dhe aleatëve evropianë, përfshirë operacionet amerikane në Lindjen e Mesme dhe Hemisferën Perëndimore, si dhe politikat evropiane që synojnë të favorizojnë kompanitë vendase në kontratat e mbrojtjes.
Një pjesë e rëndësishme e pyetësorit lidhet me shpenzimet e mbrojtjes dhe blerjen e pajisjeve ushtarake.
SHBA-ja kërkon të sigurohet se aleatët po rrisin shpenzimet e mbrojtjes dhe po marrin gradualisht përsipër kapacitete që deri tani janë ofruar nga ushtria amerikane.
Por Uashingtoni kërkon gjithashtu të dijë nëse këto vende po blejnë armë dhe pajisje nga kompanitë amerikane të mbrojtjes.
Në dokument pyetet nëse vendet kanë kundërshtuar publikisht politikat e reja evropiane “Made in Europe”, të cilat favorizojnë industrinë evropiane të mbrojtjes. Në rast se nuk e kanë bërë një gjë të tillë, pyetja vijon nëse do të ishin të gatshme ta bënin.
Dokumenti u shpërnda fillimisht te delegacionet e vendeve anëtare në Uashington dhe më pas filloi të qarkullonte edhe në selinë e NATO-s në Bruksel. Zyrtarët amerikanë pritet të takohen me aleatët në Bruksel më vonë gjatë këtij muaji për të diskutuar rishikimin.
Rishikimi pritet të çojë në një reduktim të mëtejshëm të pranisë ushtarake amerikane në Evropë.
SHBA-ja ka njoftuar tashmë tërheqjen e rreth 5 mijë trupave nga Gjermania, ndërsa disa njësi të tjera pritet të zhvendosen pa u zëvendësuar.
Në të njëjtën kohë, Uashingtoni po shqyrton edhe asetet strategjike të angazhuara për mbrojtjen e aleatëve të NATO-s. Shkurtimet e mundshme mund të prekin bombarduesit strategjikë, dronët dhe anijet luftarake, kapacitete që shumë vende evropiane nuk i kanë në të njëjtin nivel.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, e ka cilësuar rishikimin si një proces logjik dhe pozitiv, duke marrë parasysh rritjen e ndjeshme të shpenzimeve të mbrojtjes nga vendet evropiane dhe Kanadaja.
“Unë mendoj se e afron NATO-n”, deklaroi Rutte në korrik, duke shtuar se një rishikim i rregullt është një qasje e kujdesshme.
Nëse Uashingtoni vendos të lidhë nivelin e pranisë ushtarake amerikane me shkallën e përputhshmërisë politike të aleatëve, vendimi pritet të hapë një debat të ri mbi të ardhmen e marrëdhënieve transatlantike dhe rolin e SHBA-së në mbrojtjen e Evropës.
