Shkencëtarët amerikanë kanë përdorur inteligjencën artificiale (AI) për të krijuar viruse funksionale që nuk ekzistojnë në natyrë për herë të parë, duke demonstruar një aftësi që studiuesit thonë se mund të përparojë mjekësinë, por gjithashtu paraqet rreziqe serioze për biosigurinë.
Studiuesit në Universitetin Stanford dhe Institutin Broad të MIT dhe Harvardit përdorën AI-në për të hartuar mijëra gjenome të plota virale, sipas një studimi të botuar në “Science”.
Pothuajse 300 nga dizajnet u sintetizuan kimikisht dhe u testuan në laboratorë, duke prodhuar 16 viruse të qëndrueshme.
Viruset ishin bakteriofag – organizma që infektojnë bakteret në vend të njerëzve – dhe bazoheshin në një fag që ndodh natyrshëm i njohur si ΦX174. Disa nga versionet e hartuara nga AI rezultuan më efektive se fagët natyrorë në vrasjen e llojeve të E. coli që kishin zhvilluar rezistencë.
Inteligjenca artificiale ishte përdorur më parë gjerësisht për të hartuar gjenet dhe proteinat individuale, por studiuesit thanë se ky ishte demonstrimi i parë që modelet gjeneruese mund të hartonin një gjenom të tërë funksional viral.
Fatemeh Vafaee, profesoreshë e bioteknologjisë në Universitetin e Uellsit të Ri Jugor, theksoi se fagët nuk përbënin rrezik për njerëzit, por tha se ky hap i ri ngre shqetësime për sigurinë në të ardhmen.
Megjithatë, ekspertët vunë re se projektimi i patogjenëve të rrezikshëm njerëzorë mbetet shumë më i vështirë sesa krijimi i bakteriofagëve relativisht të thjeshtë.
Ky zbulim i madh vjen mes shqetësimit në rritje për sistemet autonome të IA-së që veprojnë jashtë udhëzimeve të tyre të synuara. Modelet e zhvilluara nga OpenAI, Anthropic dhe Meta kanë kryer kohët e fundit aktivitet kibernetik të paautorizuar gjatë testimit të sigurisë.
Eksperimenti vjen në një moment kur debati mbi kërkimin e viruseve të rrezikshme dhe origjinën e Covid-19 është rihapur në SHBA.
Mundësia që pandemia filloi me një aksident laboratorik në Institutin e Virologjisë në Vuhan të financuar nga SHBA-ja është bërë përsëri një çështje e madhe politike në SHBA pas akuzave të fundit të Kongresit ndaj ish-këshilltarit të Shtëpisë së Bardhë për koronavirusin, Anthony Fauci
