Pas ceremonisë gjatë fushatës elektorale, ku kryeministrit Edi Rama njoftoi se Aeroporti i Vlorës ishte pothuajse gati për të nisur fluturimet, ka rrjedhur shumë ujë. Ujë që ka përmbytur jo vetëm pistën e papërfunduar, por që rrezikon të fundosë të gjithë investimin, i cili tashmë është i bllokuar.
Në pamje të parë, ky bllokim duket pasojë e një konflikti mes dy aksionerëve të shoqërisë koncensionare VIA (Vlora International Airport), që janë Mabco e Behgjet Pacollit dhe 2A Group e Valon Ademit. Ky i fundit pretendon se ka më shumë aksione në kompani se sa ato që janë të regjistruara zyrtarisht në Qendrën Nërkombëtare të Biznesit, ndërsa Pacolli i qëndron faktit se Mabco është zotëruese e 98% të tyre.
Kjo mosmarrëveshje mes dy aksionerësh, që normalisht do të duhej të zgjidhej në gjykata, u bë çështje e debatit publik disa muaj më parë, për të prodhuar më pas një ngjarje unikale. Ademi me 2% të aksioneve ia ka dalë të paralizojë gjithë investimin në Aeroportin e Vlorës. Sot, bllokimi i vendimmarrjes tek VIA i ka lënë në ajër pritshmëritë për nisjen e fluturimeve në kryeqendrën e Jugut. Si mundi një biznesmen, deri dje thuajse anonim, që me 2 përqindëshin e tij të nxjerrë bllof edhe vetë kryeministrin? Çështja nuk është kaq e thjeshtë…
Bllokada
Për të ardhur deri tek bllokimi i investimit në Aeroportin e Vlorës, duhet nisur nga zanafilla e mosmarrëveshjes mes dy aksionerëve të VIA.
Pas shitjes së 40% të aksioneve të aksionerit turk YDA tek Mabco, struktura e shoqërisë VIA, regjistruar në QKB është 98% Mabco dhe 2% 2A group. (Shiko më poshtë)
Në prill të vitit 2025, aksioneri me 2% pretendon se Mabco i ka kaluar edhe 47% aksione nga pjesa e vet (si kompensim për punimet e kryera, gjithnjë sipas Valon Ademit). Për këtë, Ademi ka paraqitur një kontratë, ku administratori i atëhershëm i shoqërisë VIA, me prokurë nga Behgjet Pacolli, ka bërë kalimin e aksioneve. Ademi kërkon që në bazë të kësaj kontrate, 2A Group të regjistrohet në QKB si bartëse e 49% të aksioneve dhe Mabco të 51% të shoqërisë VIA.
Mabco në anën tjetër deklaron se kontrata në fjalë nuk ka asnjë vlerë ligjore. Se jo vetëm Pacolli e ka nënshkruar një prokurë në mirëbesim ndaj administratorit pa lexuar përmbajtjen e saj dhe për natyrën e së cilës as nuk ishte i autorizuar të nënshkruante në bazë të ligjit zvicerian, por se ai vetë as nuk ka qenë prezent tek noterja kur është bërë akti.
Nga ana tjetër, Pacolli, ndonëse aksioner i Mabco, nuk ka patur asnjë tagër për të përfaqësuar kompaninë. Përfaqësues ligjorë janë persona të tjerë.
Dhe mbi të gjitha, që një kontratë kalimi aksionesh të jetë e vlefshme në rastin e shoqërive koncensionare, duhet miratimi i ministrisë së linjës, asaj të Financave dhe si dhe e Bankës Kombëtare Tregtare, e cila ka kredituar VIA në bazë të garancisë së aseteve të lëna si kolateral ekzkluzivisht nga Mabco.
Gjithsesi, në një vend normal, këto pretendime mes dy palëve të një shoqërie do të duhej të shqyrtoheshin në gjykatë, pa ndikuar në veprimtarinë e vetë shoqërisë. Pra gjykata do të peshonte vlefshmërinë ose jo të kontratës që pretendon Ademi dhe garancia e autoriteteve shtetërore për validimin e aksioneve në QKB, do të ishte vetë garancia edhe për palët që aksionet të mos tjetërsoheshin ndërkohë.
Por, në vend të rrjedhës normale të shqyrtimit të një konflikti që ka të bëjë me administrimin korporativ, gjykata shqiptare ka prodhuar një precedent të rrallë dhe të rrezikshëm për çfarëdo lloj biznesi dhe çdo investim të huaj në Shqipëri. Deri tani, ato i kanë dhënë fuqinë një aksioneri me 2% që të bllokojë aktivitetin e krejt kompanisë, efektivisht të zhveshë Mabcon nga çdo e drejtë që i buron nga pronësia 98% të VIA-s dhe të paralizojë investimin në Aeroportin e Vlorës.
Vendimet e gjykatave
Nisur nga zanafilla, pra nga kontrata e prillit 2025, aksioneri me 2% iu drejtua Gjykatës së Shkallës së Parë për siguri padie, ndonëse nuk kishte ngritur ende një padi konkrete. Gjithsesi, Ademi kërkoi nga gjykata jo thjesht sigurinë juridike, që 47% e aksioneve të pretenduara nga kontrata në fjalë të mos tjetërsoheshin, por edhe pezullimin e të drejtës së votës së Mabco, që ka zyrtarisht 98% të aksioneve, në vendimmarrjen e kompanisë VIA.
Në tetor 2025, gjyqtari F. N. pranon sigurinë e padisë pa u ngritur padia akoma, e shqyrton kërkesën e 2A group në dhomë këshillimi pa praninë e palëve, jep vendim jo vetëm për mostjetërsimin e aksioneve të pretenduara nga Ademi, por pezullon të drejtën e votës për Mabco duke pezulluar kësisoj veprimtarinë e VIA e për pasojë investimin e mëtejmë në Aeroport.
Ky pezullim i të drejtës së votës së Mabco, do të jetë në fuqi jo deri sa të zgjidhet çështja në themel mes dy aksionerëve, por deri sa të regjistrohen në QKB aksionet e pretenduara nga Ademi.
Vendimi duket se nuk asnjë afat logjik e ligjor. Së pari, regjistrimi në QKB i aksioneve të 2A Group nuk varet nga pezullimi ose jo i votës së Mabco. Së dyti, ky pezullim nuk lidhet me ndonjë afat konkret si për shembull deri në një vendim të formës së prerë, por me regjisrimin në QKB që është një ngjarje e pasigurtë, që as kjo nuk varet nga vota e Mabco. Dhe së treti, në rastin e VIA, çdo ndryshim i strukturës aksionere validohet nga ministria e linjës, ajo e Financave dhe Banka huadhënëse.
Këtë vendim e korrigjon dy muaj më pas Gjykata e Apelit, pas ankimimit të Mabco. Apeli, me vendim të formës së prerë, jep verdiktin se sigurimi i padisë që kërkon 2A Group vlen vetëm për mostjetërsimin e 47% të aksioneve që ajo i pretendon në bazë të kontratës së prillit 2025.
Pra sipas Apelit, deri sa çështja të zgjidhet në themel se kujt i takojnë ato aksione, ato mbeten të paprekshme. Por ndërkohë aksioneri i shumicës ka të drejtën e votës dhe për rrjedhojë të vazhdojë veprimtaria e shoqërisë, gjë që nuk cënon pretendimin e pakicës për të drejtën mbi aksionet në fjalë.Vendimi i formës së prerë, rihapte njëkohësisht kantierin e paralizuar të Aeroportit të Vlorës dhe e çonte konfliktin në shqyrtim gjyqësor në themel, pa pasoja për investimin strategjik.
Pak ditë përpara se të jepej vendimi në Apel, Ademi paraqet një tjetër kërkesë për siguri padie në Gjykatën e shkallës së parë, ku kërkon përsëri pezullimin e të drejtës së votës së Mabco në shoqërinë VIA, megjithëse në momentin që 2A Group e ka bërë këtë kërkesë, e drejta e votës së Mabco ishte e pezulluar!
Në letra 2A Group është në cilësinë e nënkontraktorit dhe jo të investitorit tek VIA dhe ka nënshkruar kontrata punimesh me këtë të fundit, po ashtu si Mabco, për realizimin e punimeve të përcaktuara në kontratë. Deri tani, 2A Group pretendon se ka faturuar deri më tani rreth 42 milion euro punime, -punime dhe fatura që 2A Group pretendon t’i konsiderojë edhe si investime!
Çfarë thotë ligji?
Ndërkohë as në kontratën që ato kanë me VIA dhe askund tjetër nuk thuhet në asnjë pikë se 2a Group ka të drejtë të konvertojë vlerën e punës në aksione. Mabco nga ana tjetër pretendon se ka investuar me dokumentacion të verifikueshëm rreth 80 milion euro në projekt.
