Pakistani po pozicionohet si ndërmjetësi kryesor që po përpiqet të negociojë fundin e luftës së SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit, duke shfrytëzuar lidhjet e kreut të tij ushtarak me Teheranin dhe marrëdhënien e ngrohtë me Donald Trump.
Shefi i ushtrisë, Asim Munir, bisedoi me Trump të dielën, sipas dy personave të informuar mbi telefonatën, ndërsa kryeministri pakistanez Muhammad Shehbaz Sharif zhvilloi bisedime me presidentin iranian Masoud Pezeshkian të hënën.
Biseda mes udhëheqësve pakistanezë dhe iranianë erdhi pothuajse në të njëjtën kohë kur Trump njoftoi se po shtynte kërcënimin e tij për të “shkatërruar” termocentralet e Iranit pas bisedave “shumë të mira dhe produktive” me Teheranin për t’i dhënë fund luftës.
Nuk ishte e qartë nëse përpjekja ndërmjetësuese e Pakistanit dhe postimi i Trump në platformën e tij sociale Truth Social, i cili shkaktoi rënie të menjëhershme të çmimit të naftës, ishin të lidhura. Shtëpia e Bardhë nuk dha hollësi mbi negociatat e Trump.
“Këto janë diskutime diplomatike të ndjeshme dhe Shtetet e Bashkuara nuk do negociojnë përmes mediave,” tha Shtëpia e Bardhë.
Turqia, e cila ishte e përfshirë në përpjekjet ndërmjetësuese para luftës, ka biseduar gjithashtu me zyrtarë iranianë dhe të dërguarin e Trump, Steve Witkoff. Ministri i Jashtëm i Pakistanit, Muhammad Ishaq Dar, zhvilloi bisedime me homologun e tij turk Hakan Fidan të hënën. Ministri i Jashtëm i Egjiptit, Badr Abdelatty, foli gjithashtu me homologët e tij iranianë dhe pakistanezë të dielën, si dhe me Witkoff dhe ministrin e Jashtëm të Katarit.
Media shtetërore iraniane mohoi që të kishte pasur bisedime me SHBA-në.
“Nuk ka pasur negociata,” tha një zyrtar i lartë i paidentifikuar i sigurimit për agjencinë e lajmeve Tasnim, e cila është e afërt me Gardën Revolucionare, e cila po udhëheq përgjigjen ushtarake të Iranit.
Analistët dhe diplomatët paralajmëruan kundër perspektivës së suksesit të çdo ndërmjetësimi ndërsa lufta shtrihet në javën e saj të katërt. Personat e informuar mbi çështjen thanë se përpjekjet diplomatike përfshinin dërgimin e mesazheve në faza shumë të hershme, dhe jo një proces formal.
Sanam Vakil nga Instituti Chatham House tha se disa vende po “përpiqen me nxitim” të zbusin konfliktin, por shtoi: “Nuk e marr këtë si ndonjë sinjal se lufta po vjen drejt fundit.”
Ajo shtoi se Trump mund të jetë duke u tërhequr nga kërcënimi i tij për shkak të presionit nga shtetet e Gjirit. Irani u zotua t’i përgjigjet çdo sulmi mbi termocentralet e tij duke shënjestruar infrastrukturën jetike në të gjithë rajonin, përfshirë impiantet e energjisë dhe impiantet e ujit.
Trump tha në një postim në Truth Social të shtunën mbrëma se SHBA do godiste termocentralet e Iranit, “duke filluar me më të madhin”, nëse Teherani nuk lejonte kalimin e anijeve në rrugën ujore, përmes së cilës kalon normalisht rreth një e pesta e naftës dhe gazit botëror.
Të hënën, ai tha se do pezullonte atë kërcënim për pesë ditë.
“Është pozitive të diskutohet se si mund të duket një kompromis dhe marrëveshje, por unë nuk shoh një vullnet nga asnjëra palë për të bërë kompromis,” tha Vakil.
“Nuk mendoj se Trump mund të largohet nga kjo krizë e krijuar prej tij.”
“Dhe thjesht nuk e shoh Iranin duke u dorëzuar,” shtoi ajo.
“Ata ndjejnë se kanë përparësinë dhe mjetet e presionit — kjo ka të bëjë sërish me mbijetesën e tyre dhe kushtet që do sigurojnë mbijetesën e tyre.”
Ndërmjetësimi midis SHBA-së dhe Iranit zakonisht është lehtësuar nga Omani dhe Katari. Por zyrtarët rajonalë thanë se nuk ka pasur asnjë vrull pas përpjekjeve diplomatike që kur SHBA dhe Izraeli nisën luftën dy ditë pas një raundi bisedimesh midis administratës Trump dhe zyrtarëve iranianë në Gjenevë.
Dy persona të informuar mbi çështjen thanë se zyrtarë të lartë pakistanezë po shërbenin si kanale komunikimi të tërthorta midis Teheranit dhe Witkoff e Jared Kushner, dhëndri dhe i dërguari i Trump. Sharif ka folur me Pezeshkian disa herë që kur ka filluar lufta.
“Ndërsa ndau me presidentin iranian përpjekjet diplomatike të udhëheqjes së Pakistanit, kryeministri siguroi udhëheqjen iraniane se Pakistani do vijonte të luante një rol konstruktiv në lehtësimin e paqes,” tha Pakistani në një njoftim të bisedës së tyre të hënën.
Dar u tha homologëve arabë në një takim në Riad javën e kaluar se Islamabadi po ndërmjetësonte midis SHBA-së dhe Iranit, por nuk dha hollësi, tha një diplomat. Diplomati tha se Pakistani po udhëhiqte përpjekjet ndërmjetësuese.
Pakistani, i cili nuk strehon asnjë bazë amerikane, është një nga aleatët e paktë të SHBA-së në rajon që është kursyer nga raketat dhe dronët e Teheranit. Ky fakt ka ndihmuar në forcimin e tij si një arbitër asnjanës për Iranin dhe SHBA-në, sipas tre personave të njohur me çështjen.
Pakistani ka propozuar Islamabadin si vendndodhje për një samit midis zyrtarëve të lartë të administratës Trump dhe zyrtarëve iranianë si pjesë e nxitjes së tij diplomatike, thanë njerëz të njohur me çështjen.
Pakistani ka popullsinë e dytë më të madhe myslimane shiite pas Iranit, ndërkohë që ka marrëdhënie të ngushta me shtetet e Gjirit, duke përfshirë një pakt të mbrojtjes së ndërsjellë të nënshkruar vitin e kaluar me Arabinë Saudite.
Ai është gjithashtu i prekshëm nga pasojat e konfliktit pasi varet nga Gjiri për importet e naftës dhe gazit.
Udhëheqësi suprem i Iranit, Ayatollah Mojtaba Khamenei, përmendi Pakistanin në një mesazh të shkruar të publikuar në mediat iraniane për të shënuar fillimin e vitit të ri iranian javën e kaluar, duke thënë se kishte një ndjenjë të veçantë ndaj popullit të Pakistanit, shkruan Financial Times
